De mug en de olifant

Ieder mens maakt het een keer mee: je krijgt kritiek, feedback, maakt een fout, wordt verkeerd begrepen of onderwerp van een roddel….. Héél vervelend! Je reptielenbrein wordt onmiddellijk geactiveerd en je zou het liefst door de grond zakken of heel hard terug willen meppen!
Een heel logische reactie op een situatie die onveilig voelt; hoe kan dit JOU nu overkomen, jij die altijd zo je best doet om foutloos en vriendelijk door het leven te gaan?

Piekeren

Een rimpelloos leven is een utopie en dat weten de meeste mensen rationeel gezien ook wel. Maar je gevoel zegt iets heel anders, met als gevolg dat je zo’n vervelende situatie steeds opnieuw in je hoofd afspeelt en het niet kunt laten varen. Daarnaast ben je er vaak van overtuigd dat die ander dat ook doet… Dit alles zorgt ervoor dat je zo vol zit met malen, dat je minder ruimte hebt om je te focussen op het hier-en-nu en de kans op een fout alleen maar verder toeneemt….

Tijd heelt (bijna) alle wonden

Pak eens wat vakantiefoto’s: van de laatste vakantie, van 1 jaar geleden, van 5 jaar terug en van 10 jaar: probeer eens ALLES van die vakantie terug te halen uit je geheugen…. Weet jij nog precies wat je de hele dag deed? Wat je hebt gegeten en bij welk restaurant? Zie je dat veel details in de tijd zijn weggezakt? Tijd heelt (bijna) alle wonden en dat is maar goed ook!

Leren relativeren

Wat kun je met die kennis doen om vervelende situaties te relativeren? Om ze weer in een groter perspectief te plaatsen, zodat het je niet meer zo in beslag blijft nemen? Stel je een denkbeeldige tijdlijn voor; de tijdlijn van jouw leven. Stap in gedachten een week vooruit en kijk terug naar deze gebeurtenis. Hoe kijk je hier nu naar? En neem vervolgens een sprong van een maand: hoe kijk je dan hier op terug? En over een jaar? Het vraagt enig inlevingsvermogen, maar je zult merken dat de heftigheid van je gevoelens afneemt als je vervelende gebeurtenissen in een ruimer tijdperspectief plaatst.

De blackbox van de ander

Beeld je ook eens in wat er in het hoofd van de ander omgaat.. In hoeverre heeft diegene de tijd en ruimte om zich te blijven focussen op jouw tekortkomingen of fouten? Waar denk je dat die ander vooral mee bezig is? Met zichzelf! Net zoals jij. Dus ook diegene heeft een tijdlijn waarin heftige voorvallen in de tijd slijten en naar de achtergrond verdwijnen. En omdat diegene niet voelt wat jij voelt, is de betreffende situatie bij die ander veel sneller uit gedachten dan bij jou…

Van olifant weer naar mug

Door zaken in het juiste tijdsperspectief te plaatsen en je bewust te zijn dat iedereen vooral met zichzelf bezig is, kun je de olifant weer transformeren naar een mug….
Hedwig

Aannames, oordelen

Het wordt tijd om toe te geven; ook deze neutrale, onbevooroordeelde coach maakt met regelmaat gebruik van aannames (stereotypering en oordelen..) Ik neem je graag mee in dit fenomeen omdat dit vaker voorbij komt in gesprekken over loopbaankansen (ze nemen toch geen vijftigers aan) , maar ook over perfectionisme of samenwerking (de collega’s maken zich er makkelijk vanaf).

Varkens knuffelen

Pasgeleden was ik met twee vriendinnen bij Het beloofde Varkensland. Het was begonnen als een geintje; “jij mag voor je verjaardag met varkens gaan knuffelen” en eerlijk gezegd zag ik het als een verkapt kinderfeestje (aanname). Waar we uiteraard veel lol zouden hebben, maar ook uit de toon zouden vallen tussen grut van 6 jaar…  Niets was minder waar; het bleek een serieuze stichting die hoofdzakelijk varkens en een paar andere boerderijdieren opvangt om ze de rest van hun leven op een zo natuurlijk mogelijke wijze door te laten brengen.

Mijn tweede aanname was; oh, die schattige biggetjes en hangbuikzwijntjes…. Nou ik kan je vertellen toen we oog in oog stonden met een groep volwassen Franse hangbuikzwijnen verdween onze knuffelbehoefte als sneeuw voor de zon. Want ook al zijn deze dieren gewend aan bezoekers, ze zijn allesbehalve tam!

Ook mijn vooroordeel; “geitenwollensokken types die ons gaan bekeren tot het veganisme” bleek totaal ongegrond. De bevlogen directeur Dafne en secretaris Dennis hebben met hun zakelijke achtergrond het vermogen om vol passie over de dieren te praten en zonder het belerende toontje een zaadje te planten waardoor je anders naar de dieren en de manier van omgaan met dieren gaat kijken.

Het doel van negatieve stereotypering

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Hoe zit dat toch met die, vaak negatieve, aannames. Dient het een doel? In de sociale psychologie wordt vooral het negatieve effect van stereotypering (oordelen / aannames) belicht.  Vanuit Moogelijk zijn we vooral geïnteresseerd in ‘het waarom’ omdat in onze optiek begrip & compassie zorgen voor de veiligheid die nodig is voor zelfreflectie en de bereidheid om te veranderen.

Twee belangrijke behoeften

Als mens hebben we (o.a. ) twee belangrijke behoeften; je goed voelen over jezelf en de wereld om je heen begrijpen. Negatief stereotyperen zorgt direct voor een beter gevoel over jezelf. Door een groep met andere kenmerken te labelen met een bepaalde negatieve term, zeg je eigenlijk dat jouw kenmerken beter zijn en dat geeft een goed gevoel.

Daarnaast helpt het indelen in groepen (lieve hangbuikzwijntjes, gevaarlijke wilde zwijnen) om de wereld om je heen met al die indrukken en veelheid aan informatie handzamer te maken.

Heel logisch dat we dus denken in stereotypen, maar het is niet altijd nuttig en zeker niet altijd sympathiek. Vooral omdat je vervolgens handelt op basis van die aannames. Je sluit mensen uit, gaat interactie uit de weg, smeed bondjes met gelijkgestemden… allemaal niet bevorderlijk voor samenwerking maar ook niet voor je eigen geluksgevoel op de langere termijn.

Invloed op gedrag

Als je bijvoorbeeld perfectionistisch bent ingesteld en van mening bent dat je collega’s de kantjes eraf lopen, neem jij waarschijnlijk  teveel hooi op je vork ten koste van jezelf. Of als je de aanname doet dat niemand zit te wachten op een ervaren kracht van 50 plus, ben je uit angst voor afwijzing minder geneigd om actief te gaan netwerken. Andere aannames die regelmatig in gesprekken voorbij komen: ‘mensen die achter mijn rug over mij praten zijn niet eerlijk’ (misschien vinden ze het te spannend om het in je gezicht te zeggen…), ‘als je binnen deze organisatie zegt dat je het niet meer naar je zin hebt in je werk, zit je de volgende dag bij HR om je ontslag te bespreken’ (is dat echt zo?…Altijd?….), ‘ik vraag niet om hulp want mijn collega’s hebben het zelf veel te druk’ (hebben ze echt geen gaatje om jou op weg te helpen?…) ‘ik wil mijn vrienden/ouders/partner/broer hier niet mee belasten want die hebben zelf genoeg sores aan hun hoofd’ (hoe zouden ze het vinden als ze dit achteraf horen en niets voor je hebben kunnen doen?…). Zie je hoe snel aannames leiden tot ineffectief gedrag?

Als je weet welke behoeftes in de kern worden vervuld door stereotypering / aannames / invullen, kun je hier ook verandering in aanbrengen. O.a. door jezelf de vraag te stellen; heb ik het op dit moment nodig om me beter te voelen dan die ander? En waarom? Kan ik die behoefte ook op een andere manier invullen dan door te oordelen?

Of wat maakt dat ik die mensen graag als groep zie? Welke extra informatie kan mij helpen om de individuele verschillen te blijven zien? Dat vraagt soms lef;  misschien wel vooral om jezelf in de spiegel aan te kijken en toe te geven dat dit niet ok is. En je met eerder genoemde behoeftes in je achterhoofd de vraag te stellen; waarom doe ik dit? En hoe kan het anders?

En over het invullen van de gedachtes van anderen over jou? Vraag! Leg je onzekerheid en behoeftes op tafel! Je zult zien dat er een helpende hand en oplossing is.

Hedwig